Bloedonderzoek tijdens je zwangerschap
Tijdens je zwangerschap word je meerdere keren onderzocht. Eén van de belangrijkste onderzoeken is het bloedonderzoek. Bij je eerste afspraak bij de verloskundige wordt bloed afgenomen en ook later in de zwangerschap kan het nodig zijn om je bloed opnieuw te laten onderzoeken. Veel aanstaande ouders vragen zich af wat er precies wordt onderzocht, waarom het nodig is en wat de uitslagen betekenen. In onze verloskundigenpraktijk in Den Haag nemen we hier graag de tijd voor, want goed begrip van je eigen zorg draagt bij aan een veilig en vertrouwd gevoel tijdens je zwangerschap.
Op deze pagina leggen we uit welk bloedonderzoek je wanneer krijgt, wat er wordt gemeten en wat je van de uitslagen kunt verwachten.
Waarom bloedonderzoek tijdens je zwangerschap?
Bloedonderzoek is een vast onderdeel van de verloskundige zorg in Nederland. Het helpt ons om belangrijke informatie over jouw gezondheid en die van je baby te verzamelen. Door je bloed te onderzoeken kunnen we vaststellen of er bepaalde aandoeningen of risico’s zijn die extra aandacht nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan je bloedgroep, de aanwezigheid van antistoffen, je ijzervoorraad en of je immuun bent voor bepaalde infectieziekten.
In Nederland is bloedonderzoek rondom de zwangerschap geregeld in het Prenatale Screeningsprogramma. Dit programma is opgezet om zwangeren en hun baby’s zo goed mogelijk te beschermen. De meeste onderzoeken worden in het eerste trimester gedaan, maar soms is er later in de zwangerschap aanvullend onderzoek nodig. Bijvoorbeeld als je klachten krijgt die extra uitsluiting vereisen, of als we je ijzergehalte in de gaten willen houden.
Het eerste bloedonderzoek: wat happens er?
Zwangerschap is een periode waarin je lichaam niet alleen zichtbaar verandert, maar ook hormonaal, emotioneel en relationeel. Het is daarom heel normaal dat je seksuele verlangen schommelt. Sommige vrouwen hebben in de eerste weken weinig zin, bijvoorbeeld door misselijkheid, vermoeidheid of een gevoel van “overprikkeld” zijn. Anderen merken juist dat ze zich emotioneel dichter bij hun partner voelen en verlangen naar nabijheid. Veel vrouwen ervaren dat hun libido in het tweede trimester weer toeneemt, omdat de misselijkheid afneemt, het lijf weer vertrouwder aanvoelt en de doorbloeding van het bekkengebied toeneemt. Tegen het einde van de zwangerschap kan het verlangen opnieuw afnemen, omdat de buik groter wordt, je sneller moe bent of je minder lekker beweegt. Een zwangerschap kent geen vaste curve van hoe je je zou moeten voelen. Er bestaat geen goed of fout, alleen wat voor jou klopt in het moment.
Partners kunnen hierin ook verschil ervaren. De één is juist voorzichtiger, bang om jou of de baby pijn te doen, terwijl de ander juist extra liefdevol of aangetrokken is door het nieuwe leven dat onderweg is. Het helpt vaak enorm om samen te blijven praten over wat je voelt, zonder oordeel en zonder druk. Intimiteit verandert nu eenmaal mee met de zwangerschap. Dat is geen teken dat er iets mis is, maar een teken dat jullie samen groeien.
Wat wordt er precies onderzocht?
Bij het eerste bloedonderzoek worden een aantal belangrijke waarden gemeten. Hieronder lichten we de belangrijkste onderzoeken toe.
Bloedgroep en rhesusfactor — Er wordt bepaald welke bloedgroep je hebt (A, B, AB of O) en of je rhesuspositief of rhesusnegatief bent. Ben je rhesusnegatief, dan kan het zijn dat je later in de zwangerschap een injectie met antistoffen (anti-D) nodig hebt om te voorkomen dat je immuunsysteem antistoffen aanmaakt tegen de rode bloedcellen van je baby. Dit is belangrijk om te weten, vooral als je baby een andere bloedgroep heeft dan jij.
Hb-waarde (hemoglobine) — De Hb-waarde geeft aan hoeveel ijzer er in je bloed zit en of je mogelijk bloedarmoede hebt. Tijdens de zwangerschap is je bloedvolume groter, waardoor de Hb-waarde van nature wat daalt. Maar als hij te laag wordt, kan dat vermoeidheid veroorzaken en is het belangrijk om aan te vullen met ijzer via voeding of supplementen. Dit wordt soms ook rond 30 weken opnieuw gemeten.
Glucose — Bij sommige zwangeren wordt de bloedsuikerspiegel onderzocht, bijvoorbeeld als er een verhoogd risico is op zwangerschapsdiabetes. Dit gebeurt meestal rond 24 tot 28 weken met een glucose tolerantietest.
Infectieziekten — Er wordt gecontroleerd of je immuun bent voor rubella (rode hond) en of er tekenen zijn van infecties zoals syfilis (lues), hepatitis B en hiv. Deze infecties kunnen gevolgen hebben voor je baby en zijn vaak goed te behandelen als ze tijdig worden ontdekt.
Antistoffen — Er wordt gekeken of je onverwachte antistoffen in je bloed hebt die een reactie kunnen veroorzaken met de rode bloedcellen van je baby. Dit heet de irregulaire antistoffen-screening.
Rhesusnegatief: wat betekent dat?
Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking is rhesusnegatief. Dit betekent dat er een specifiek eiwit (D-antigeen) ontbreekt op de rode bloedcellen. Als je rhesusnegatief bent en je baby is rhesuspositief (wat heel goed mogelijk is als de vader rhesuspositief is), dan kan je immuunsysteem antistoffen aanmaken tegen de rode bloedcellen van je baby. Dit is vooral een risico bij een volgende zwangerschap.
Om dit te voorkomen krijg je, als je rhesusnegatief bent, rond 30 weken zwangerschap een anti-D injectie. Soms is er ook een extra injectie nodig na de bevalling, als je baby inderdaad rhesuspositief blijkt te zijn. Deze injectie voorkomt dat je immuunsysteem in actie komt. Het is een veilige en goed onderzochte behandeling die al tientallen jaren wordt toegepast.
Je verloskundige bespreekt de uitslag van je bloedgroeponderzoek altijd met je. Als je rhesusnegatief bent, wordt dit in je dossier genoteerd en wordt de anti-D injectie ingepland. Twijfel je over je bloedgroep of ben je het vergeten? Vraag het gerust tijdens je volgende controle.
Aanvullend bloedonderzoek later in de zwangerschap
Er wordt vaak gezegd dat seks de bevalling kan opwekken door de stofjes in sperma en door het vrijkomen van oxytocine tijdens een orgasme. Hoewel dit een mooi verhaal is, laat onderzoek zien dat het effect hiervan niet groot is. Het is dus prima om seks te hebben wanneer het goed voelt, maar zie het niet als een medische methode om de bevalling op gang te brengen.
Als je na seks langere tijd veel harde buiken hebt of regelmatige weeën vóór 37 weken, is het belangrijk dat je ons belt. Ben je verder dan 37 weken, dan kun je dezelfde belinstructies volgen die we op de pagina’s over de laatste zwangerschapsweken uitleggen, zoals op de pagina 37–42 weken.
Wanneer kun je ons bellen?
Als je vragen hebt over je bloedonderzoek of als je je zorgen maakt over een uitslag, neem dan gerust contact met ons op. We vinden het belangrijk dat je goed begrijpt wat er is onderzocht en wat de resultaten betekenen. Je kunt ons bellen of je vraag stellen tijdens je volgende controle. Ook als je twijfelt of een bepaald bloedonderzoek voor jou nodig is, denken we graag met je mee. Bereik ons via de contactpagina.
Bloedonderzoek tijdens je zwangerschap
Seks tijdens de zwangerschap is een onderwerp dat vaak meer emoties met zich meebrengt dan mensen denken. Het verandert mee met jouw lichaam en met jullie relatie, en dat is helemaal normaal. Het belangrijkste is dat je goed naar jezelf luistert en dat je samen met je partner zoekt naar wat prettig en veilig voelt. Je hoeft hierin nooit alleen te staan. Wij helpen je graag, net zoals we je begeleiden in elke fase van je zwangerschap.
Wil je meer informatie, neem dan gerust een kijkje in de Bieb van Margriet of lees verder in de weekpagina’s zoals 0–5 weken, 5–11 weken of 24–32 weken. Voor vragen of twijfels kun je ons altijd bereiken via Contact.
Veelgestelde vragen
Wat als ik niet graag bloed prik?
Het is heel normaal om zenuwachtig te zijn voor een bloedafname. Je kunt de verloskundige of de laborant hierover informeren. Ze kunnen rekening met je houden door bijvoorbeeld een prikplaats te kiezen die minder gevoelig is, of door je af te leiden met een gesprek. De afname zelf duurt slechts enkele minuten. Als je er heel erg tegenop ziet, bespreek het dan vooraf. We vinden het belangrijk dat je je op je gemak voelt.
Moet ik nuchter zijn voor bloedonderzoek?
Nee, een miskraam wordt niet veroorzaakt door seks. Miskramen ontstaan meestal door chromosomale afwijkingen of natuurlijke processen in de vroege ontwikkeling. Seks heeft hier geen enkele invloed op. Als je bloedverlies hebt en het spannend vindt om te vrijen, bespreek het dan gerust tijdens je controle. Je kunt daarvoor ook alvast informatie lezen op onze pagina’s over de eerste weken van de zwangerschap, zoals 0–5 weken en 5–11 weken.
Wanneer krijg ik de uitslagen?
De uitslagen van het standaard bloedonderzoek ontvang je meestal binnen één tot twee weken. Je verloskundige bespreekt de resultaten met je tijdens je volgende controle. Als er iets bijzonders wordt geconstateerd, nemen we meestal eerder contact met je op. Bij een NIPT test duurt het ongeveer twee weken voordat je de uitslag krijgt.
Wat als er iets afwijkend uit het onderzoek komt?
Als er iets afwijkend uit het bloedonderzoek komt, betekent dat niet direct dat er iets mis is. Veel afwijkingen zijn klein en goed op te lossen. Bijvoorbeeld een lage Hb-waarde kan worden aangevuld met ijzerrijke voeding of supplementen. Als er een infectie wordt gevonden, is deze meestal goed te behandelen met medicatie die veilig is tijdens de zwangerschap. Je verloskundige bespreekt altijd wat de uitslag betekent en welke vervolgstappen nodig zijn.
Wordt bloedonderzoek vergoed door mijn verzekeraar?
Ja, het standaard bloedonderzoek dat onderdeel is van de verloskundige zorg wordt vergoed vanuit het basispakket van je zorgverzekering. Je hoeft hiervoor geen aanvullende verzekering te hebben. Ook de NIPT wordt vergoed als je ervoor kiest. Heb je vragen over de vergoeding van specifieke onderzoeken, neem dan contact op met je zorgverzekeraar of vraag het ons tijdens je controle.
