Op deze pagina
Infecties tijdens zwangerschap: symptomen, risico’s en behandeling
Tijdens je zwangerschap verandert je immuunsysteem. Je lichaam werkt hard om je baby te beschermen, maar hierdoor ben je ook vatbaarder voor bepaalde infecties. De meeste infecties zijn onschuldig en veroorzaken geen problemen voor je baby. Toch is het belangrijk om te weten welke infecties extra aandacht vragen en wanneer je contact moet opnemen met je verloskundige.
In dit artikel bespreken we de meest voorkomende infecties tijdens de zwangerschap, welke symptomen je moet herkennen, en wat je kunt doen om jezelf en je baby te beschermen.
Veelvoorkomende infecties tijdens zwangerschap
Tijdens je zwangerschap kun je te maken krijgen met verschillende infecties. Sommige zijn vervelend maar onschuldig, andere vereisen medische aandacht. Hieronder bespreken we de infecties die we het vaakst zien in de praktijk.
Verkoudheid en griep
Een verkoudheid of griep komt veel voor tijdens de zwangerschap. Je neusslijmvlies is dikker en gevoeliger door de hormonen, waardoor je sneller verstopt raakt. Een gewone verkoudheid is niet gevaarlijk voor je baby. Bij hoge koorts (boven 38,5°C) is het wel verstandig om contact op te nemen met je verloskundige, omdat langdurige koorts de zwangerschap kan beïnvloeden.
Urineweginfectie
Eén van de meest voorkomende infecties tijdens de zwangerschap is de urineweginfectie. Ongeveer 2 tot 10% van de zwangeren krijgt hiermee te maken. Door de groeiende baarmoeder drukt deze op de blaas en urineleiders, waardoor urine minder goed doorstroomt en bacteriën zich makkelijker vermenigvuldigen. Symptomen zijn een branderig gevoel bij het plassen, vaak kleine beetjes moeten plassen, en soms pijn in de onderbuik of rug.
Vaginale infectie
Veranderingen in de zuurgraad van je vagina door zwangerschapshormonen kunnen leiden tot een vaginale infectie, zoals een schimmelinfectie (candida) of bacteriële vaginose. Herken je een vaginale infectie aan veranderde afscheiding (dikker, ander geurtje, of jeuk en irritatie), neem dan contact op met je verloskundige. De meeste vaginale infecties zijn goed te behandelen tijdens de zwangerschap.
Infecties die gevaarlijk kunnen zijn voor je baby
Sommige infecties kunnen tijdens de zwangerschap extra risico vormen voor je ongeboren baby. Deze infecties vallen vaak onder de zogenaamde TORCZ-infecties: Toxoplasmose, Overige (zoals syfilis), Rubella (rode hond), Cytomegalovirus (CMV) en Herpes simplex. Hieronder bespreken we de belangrijkste.
Toxoplasmose
Toxoplasmose wordt veroorzaakt door een parasiet die voorkomt in onvoldoende verhit vlees, ongewassen groenten en kattenuitwerpselen. De meeste mensen merken er niets van, maar tijdens de zwangerschap kan de parasiet via de placenta je baby bereiken. Je kunt toxoplasmose voorkomen door vlees goed door te bakken, groenten en fruit goed te wassen, en het verzorgen van de kattenbak aan iemand anders over te laten of dit met handschoenen te doen.
Cytomegalovirus (CMV)
CMV is een veelvoorkomend virus dat meestal geen klachten geeft. Tijdens de zwangerschap kan het echter schadelijk zijn voor je baby. Het virus wordt overgedragen via lichaamsvloeistoffen, vooral via speeksel en urine van jonge kinderen. Was daarom goed je handen na het verschonen van een luier of het afvegen van een kindermondje.
Parvovirus B19 (vijfde ziekte)
De vijfde ziekte is een kinderziekte die veroorzaakt wordt door het parvovirus B19. Als je er tijdens je zwangerschap mee in aanraking komt, kan dit in zeldzame gevallen problemen geven voor je baby. Je herkent de ziekte aan een rode uitslag op de wangen (“slapped cheek”) en soms op het lichaam. Neem bij vermoeden contact op met je verloskundige.
Listeria
Listeria is een bacterie die voorkomt in bepaalde voedingsmiddelen zoals ongebakken kaas gemaakt van rauwe melk, gerookte vis en voorverpakte snijgers. Een listeriainfectie kan tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben. Zie voor meer informatie ons artikel over wat je wel en niet kunt eten tijdens je zwangerschap.
Blaasontsteking en urineweginfectie tijdens zwangerschap
Een blaasontsteking is een veelvoorkomend probleem tijdens de zwangerschap. Bij je eerste afspraak bij de verloskundige wordt je urine altijd onderzocht op bacteriën, ook als je geen klachten hebt. Dit is belangrijk omdat een onopgemerkte urineweginfectie kan leiden tot een nierbekkenontsteking, wat weer een risico kan vormen voor je zwangerschap.
Symptomen van een blaasontsteking
- Banderig gevoel of pijn bij het plassen
- Vaak aandrang hebben om te plassen, ook ’s nachts
- Troebele of sterke geurende urine
- Pijn in de onderbuik of rug
- Soms bloed in de urine
Behandeling
Een blaasontsteking wordt behandeld met antibiotica die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Het is belangrijk de kuur helemaal af te maken, ook als de klachten verdwenen zijn. Na de kuur wordt vaak opnieuw je urine gecontroleerd om te zeker te weten dat de infectie weg is.
Tips om blaasontsteking te voorkomen
- Drink voldoende water (minimaal 1,5 tot 2 liter per dag)
- Plas niet te lang op, ga direct als je aandrang voelt
- Veeg bij het toilet altijd van voor naar achter
- Neem de tijd om je blaas helemaal leeg te plassen
Vaginale infecties en afscheiding tijdens zwangerschap
Het is volkomen normaal dat je tijdens je zwangerschap meer afscheiding hebt dan normaal. Dit komt door de verhoogde doorbloeding en hormonale veranderingen. De afscheiding is meestal melkachtig wit of helder en ruikt neutraal.
Wanneer is afscheiding abnormaal?
Neem contact op met je verloskundige als je afscheiding:
- Een sterke, onaangename geur heeft (visachtig)
- Geel, groen of bruin van kleur is
- Met jeuk, roodheid of irritatie gepaard gaat
- Korstig of schilferig is
Schimmelinfectie (candida)
Een schimmelinfectie herken je aan dikke, witte afscheiding die op wrongel lijkt, met jeuk en irritatie. Tijdens de zwangerschap heb je hier meer kans op door de veranderde zuurgraad van je vagina. Je verloskundige kan een veilige behandeling voorschrijven, meestal in de vorm van een zetpil of crème.
Bacteriële vaginose
Bij bacteriële vaginose is de balans tussen de goede en slechte bacteriën in je vagina verstoord. Je herkent het aan dunne, grijs-witte afscheiding met een visachtige geur. Dit kan tijdens de zwangerschap een licht verhoogd risico geven op vroeggeboorte. Je verloskundige kan het met antibiotica behandelen.
Lees ook ons artikel over de laatste weken van je zwangerschap voor meer informatie over je lichaam in de verschillende fasen.
Listeria en voedselinfecties tijdens zwangerschap
Listeria is een bacterie die bijzonder gevaarlijk kan zijn tijdens de zwangerschap. Besmetting kan leiden tot miskraam, vroeggeboorte of ernstige ziekte bij je pasgeboren baby. Het is daarom belangrijk om bewust om te gaan met voedsel.
Voedingsmiddelen om te vermijden
- Rauwe melkproducten — zoals brie, camembert en andere schimmelkazen van rauwe melk
- Gerookte vis — zoals gerookte zalm, paling en filet americain
- Rauw vlees — zoals tartare, ossenworst en carpaccio
- Voorverpakte snijgers en voorgesneden groenten — deze kunnen listeriabacteriën bevatten
- Ongepasteuriseerde sappen
Symptomen van listeriainfectie
Een listeriainfectie kan zich uiten als griepachtige klachten: koorts, spierpijn, misselijkheid en diarree. Soms verlopen de klachten zo mild dat je ze niet opmerkt. Bij vermoeden van een listeriainfectie is het belangrijk direct contact op te nemen met je verloskundige of huisarts. Met bloedonderzoek kan de infectie worden aangetoond en zo nodig met antibiotica worden behandeld.
Voor een compleet overzicht van wat je wel en niet kunt eten, verwijzen we je naar onze uitgebreide gids over wel en niet eten tijdens je zwangerschap.
Hoe kun je infecties tijdens je zwangerschap voorkomen?
Hoewel je niet elke infectie kunt voorkomen, zijn er veel maatregelen die je kunt nemen om het risico te verkleinen:
Hygiëne
- Was regelmatig je handen, vooral na toiletbezoek, het bereiden van rauw vlees en contact met huisdieren
- Was groenten en fruit grondig voordat je ze eet
- Gebruik aparte snijplanken voor rauw vlees en groenten
- Verhit vlees altijd goed door en door
Voeding
- Vermijd rauwe of onvoldoende verhitte dierlijke producten
- Eet geen kazen van rauwe melk
- Zorg voor voldoende variatie en vitamines om je immuunsysteem te ondersteunen
Leefstijl
- Zorg voor voldoende rust en slaap
- Blijf bewegen — sporten tijdens je zwangerschap is gezond en ondersteunt je weerstand
- Vermijd contact met mensen die besmettelijke ziekten hebben
- Draag handschoenen bij tuinwerk (risico op toxoplasmose)
- Laat het schoonmaken van de kattenbak aan iemand anders over
Vaccinaties
Somige infecties kun je voorkomen door vaccinatie. De 22-wekenprik tegen kinkhoest wordt standaard aangeraden tijdens elke zwangerschap. Deze prik beschermt niet alleen jou, maar ook je baby in de eerste maanden na de geboorte. Lees meer over de 22-wekenprik tegen kinkhoest.
Wanneer moet je de verloskundige bellen?
Bij de volgende symptomen is het verstandig om direct contact op te nemen met je verloskundige:
- Koorts boven de 38,5°C die niet binnen 24 uur zakt
- Erg veel of vreemd ruikende afscheiding — dit kan wijzen op een infectie
- Pijn bij het plassen of pijn in je flanken/onderrug
- Vermenigvuldiging van contracties of buikpijn die niet weggaat
- Vochtverlies dat geen urine is — dit kan gebroken vliezen zijn
- Een vreemd rode uitslag op je lichaam of gezicht
- Contact met iemand met een besmettelijke ziekte (zoals waterpokken, rode hond of de vijfde ziekte)
Twijfel je? Bel dan altijd. Liever één keer te veel dan één keer te weinig. Wij zijn er om je te helpen en nemen je zorgen serieus. Je kunt ons bereiken via ons telefoonnummer op de website.
Behandeling van infecties tijdens zwangerschap
De behandeling van een infectie tijdens je zwangerschap hangt af van het soort infectie. Belangrijk is dat niet elk medicijn veilig is tijdens de zwangerschap. Neem daarom nooit zelf medicatie zonder overleg met je verloskundige of arts.
Antibiotica
Voor bacteriële infecties zoals een blaasontsteking of bacteriële vaginose schrijft je verloskundige antibiotica voor die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Het is belangrijk de kuur helemaal af te maken.
Schimmelinfecties
Schimmelinfecties worden meestal behandeld met een vaginale zetpil of crème die veilig is tijdens de zwangerschap.
Virale infecties
Voor virale infecties is vaak geen gerichte behandeling mogelijk. In sommige gevallen, zoals bij een ernstige griep, kan je arts antivirale medicatie voorschrijven. Bij vermoeden van een TORCZ-infectie zal je verloskundige je doorverwijzen naar de gynaecoloog voor verder onderzoek en begeleiding.
Rust en herstel
Bij een milde infectie is rust vaak het belangrijkste advies. Zorg dat je voldoende slaapt, gezond eet en voldoende drinkt. Je lichaam heeft tijd nodig om te herstellen, en dat is goed. Wees niet te streng voor jezelf — zwanger zijn is al hard werken.
Meer informatie over bloedonderzoek tijdens je zwangerschap vind je in ons aparte artikel hierover.
Veelgestelde vragen
Kun je werken als je een infectie hebt tijdens je zwangerschap?
Bij een milde verkoudheid of lichte infectie is het meestal geen probleem om te werken. Bij koorts, ernstige klachten of een infectie die extra rust vereist, bespreek dan met je verloskundige en werkgever wat verstandig is. Lees ook onze tips over werken tijdens je zwangerschap.
Zijn infecties tijdens de zwangerschap gevaarlijk voor mijn baby?
De meeste infecties zijn onschuldig voor je baby. Je baby wordt beschermd door de placenta en het vruchtwater. Alleen specifieke infecties, zoals toxoplasmose, CMV, listeria en bepaalde soa’s kunnen risico’s vormen. Je verloskundige controleert hier standaard op.
Kan ik antibiotica nemen tijdens mijn zwangerschap?
Ja, er zijn verschillende antibiotica die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Je verloskundige of arts kiest altijd een middel dat geen schade toebrengt aan je baby. Neem nooit antibiotica uit een eerdere kuur of van iemand anders zonder overleg.
Hoe weet ik of ik een urineweginfectie heb?
Typische symptomen zijn een branderig gevoel bij het plassen, vaak kleine beetjes plassen, troebele urine en soms pijn in je onderbuik of rug. Soms merkt je verloskundige het op bij een routine-urineonderzoek, nog voordat je klachten hebt.
Mag ik nog katten knuffelen als ik zwanger ben?
Jazeker! Het verzorgen van je kat is geen probleem. Alleen het schoonmaken van de kattenbak kan een risico vormen op toxoplasmose. Laat dit liever aan iemand anders over, of gebruik handschoenen en was daarna je handen goed.
