Pijnstilling tijdens de bevalling: alle opties op een rij
De bevalling is een intense ervaring en pijn hoort daarbij. Maar je hoeft het niet alleen te doorstaan. Er zijn verschillende vormen van pijnstilling, van natuurlijke methodes tot medische ingrepen. Bij Verloskundigenpraktijk Margriet in Den Haag bespreken we je wensen graag zodat je goed voorbereid de bevalling ingaat.
De keuze voor pijnstilling is persoonlijk. Er is geen goed of fout. Sommige vrouwen willen zo natuurlijk mogelijk bevallen, anderen willen graag pijnstilling. Beide keuzes zijn respectabel. Je kunt tijdens de bevalling altijd bijsturen — niets staat in steen gebeiteld.
Natuurlijke pijnstilling
Ademhaling en ontspanning: gerichte ademhalingstechnieken helpen je om rustig te blijven en de pijn op te vangen. In de zwangerschapscursus oefen je deze technieken. Hoe beter je ze beheerst, hoe meer je er aan hebt tijdens de bevalling.
TENS-apparaat: een apparaatje met plakkers op je rug dat kleine elektrische prikkels geeft. Deze prikkels blokkeren de pijnsignalen naar je hersenen en stimuleren de aanmaak van endorfine, je natuurlijke pijnstiller. Het is veilig, heeft geen bijwerkingen en kun je zelf bedienen. Werkt vooral goed in het begin van de ontsluiting.
Warmte: een warme kruik op je buik of rug, een warme douche of een bad kan de pijn aanzienlijk verzachten. Warmte ontspant de spieren en geeft een gevoel van comfort. Veel vrouwen ervaren dit als heel prettig.
Beweging en houding: wandelen, wiegen met je heupen, leunen op een bal of hangen aan je partner. Zwaartekracht helpt je baby naar beneden. Probeer verschillende bevalhoudingen uit — wat voor de één werkt, hoeft niet voor de ander te gelden.
Massage: je partner kan je rug, heupen of buik masseren. Dit kan veel verlichting geven, vooral bij rugweeën. Bespreek vooraf wat je prettig vindt.
Lachgas (Entonox)
Lachgas is een mengsel van stikstofmonoxide en zuurstof dat je via een masker of mondstuk inademt. Je kunt het zelf doseren: je ademt in tijdens een wee en stopt ertussen. Het werkt binnen seconden en verdwijnt ook snel weer uit je lichaam.
Voordelen: snelwerkend, veilig voor je baby, je blijft helder en kunt het zelf bedienen. Geen blijvende bijwerkingen.
Nadelen: het vermindert de pijn maar neemt hem niet helemaal weg. Sommige vrouwen worden er misselijk van of voelen zich licht in het hoofd. Niet iedereen vindt het prettig.
Lachgas is beschikbaar bij bevallingen in het ziekenhuis en in sommige gevallen ook bij een thuisbevalling. Vraag je verloskundige naar de mogelijkheden.
Medicamenteuze opties
Pethidine: een morfine-achtig middel dat via een injectie in je bovenbeen of bil wordt toegediend. Het werkt na 15-20 minuten en duurt 2-4 uur. Het vermindert de pijn en helpt je ontspannen, maar neemt de pijn niet helemaal weg. Je kunt er slaperig van worden en misselijk zijn. Pethidine kan je baby beïnvloeden als het vlak voor de geboorte wordt gegeven. In Nederland wordt het vooral in de vroege fase van de bevalling gebruikt.
Remifentanil (PCA-pomp): een sterke pijnstiller via een infuus met een pompje dat je zelf bedient met een knop. Het werkt heel snel (binnen 30 seconden) en is ook snel weer uitgewerkt. Het wordt steeds vaker aangeboden als alternatief voor de epidurale. Let op: er is wel monitoring nodig van jou en je baby.
Epidurale (ruggenprik)
De epidurale is de meest effectieve vorm van pijnstilling tijdens de bevalling. Via een dun slangetje in je rug wordt een verdovingsmiddel toegediend dat de pijn in de onderste helft van je lichaam wegneemt. Je bent wakker en alert, maar voelt de weeën niet of nauwelijks.
De medische term is epidurale analgesie. De procedure wordt uitgevoerd door een anesthesist in het ziekenhuis.
Voordelen:
- Zeer effectieve pijnstilling
- Veilig voor je baby
- Je bent wakker en kunt meemaken wat er gebeurt
- Kan rust geven als je uitgeput bent, waardoor je weer energie krijgt
Nadelen:
- Je kunt minder bewegen — soms moet je in bed blijven
- Kan een lage bloeddruk veroorzaken
- Kan de uitdrijvingsfase vertragen
- Soms is er een katheter nodig omdat je niet kunt plassen
- Kans op hoofdpijn na de punctie (zeldzaam)
De epidurale is alleen beschikbaar in het ziekenhuis. Als je een thuisbevalling plant en pijnstilling wilt, word je doorverwezen naar het ziekenhuis.
Welke pijnstilling past bij jou?
Veel vrouwen combineren verschillende methoden: ze beginnen met TENS en warmte, en schakelen later over op lachgas of een epidurale. Dit is een logisch verloop. Je hoeft niet vooraf te kiezen — je kunt tijdens de bevalling altijd beslissen.
Houd rekening met:
- Thuisbevalling: natuurlijke methoden + TENS zijn altijd mogelijk. Lachgas soms. Medicatie alleen in het ziekenhuis.
- Poli-bevalling: alle opties zijn beschikbaar
- Medische indicatie: soms is een ziekenhuisbevalling met pijnstilling medisch noodzakelijk
Opnemen in je geboorteplan
Het is verstandig om je wensen rondom pijnstilling op te nemen in je geboorteplan. Zo weten je verloskundige en partner wat je voorkeuren zijn. Maar onthoud: een geboorteplan is geen contract. Je mag altijd van gedachten veranderen.
Bespreek je wensen tijdens je afspraak rond 32-37 weken. We nemen de tijd om alles door te nemen.
Pijnstilling bij Praktijk Margriet
De bevalling is een krachtige en onvergetelijke ervaring. Welke pijnstilling je kiest — of geen — het is jouw keuze en je keuze alleen. Wij zijn er om je te begeleiden, te steunen en je opties uit te leggen, wat je ook beslist.
Lees meer op onze pagina’s over 37-42 weken zwanger of in de Bieb van Margriet. Vragen? Neem contact op.
Veelgestelde vragen over pijnstilling
Kan ik een epidurale krijgen bij een thuisbevalling?
Nee, een epidurale kan alleen worden geplaatst in het ziekenhuis door een anesthesist. Als je een thuisbevalling plant en tijdens de bevalling besluit dat je een epidurale wilt, word je doorverwezen naar het ziekenhuis. Dit kan altijd — we sturen je niet weg.
Beïnvloedt pijnstilling mijn baby?
De meeste vormen van pijnstilling zijn veilig voor je baby. Lachgas heeft geen effect op de baby. Pethidine kan de baby beïnvloeden als het vlak voor de geboorte wordt gegeven — je baby kan dan slaperig zijn. Bij een epidurale wordt de baby continu gemonitord. Remifentanil werkt zo kort dat het nauwelijks effect heeft.
Kan ik van gedachten veranderen tijdens de bevalling?
Ja, absoluut! Je kunt altijd besluiten om alsnog pijnstilling te vragen, of juist te stoppen. Niets staat vast. We passen ons aan jouw wensen aan, op elk moment.
Werkt een TENS-apparaat echt?
Voor veel vrouwen helpt het, vooral in de vroege fase van de ontsluiting. Het neemt de pijn niet volledig weg, maar maakt het beter draaglijk. Het is een veilige en bijwerkingvrije optie. Je kunt het huren bij diverse verloskundigenpraktijken en online.
Hoe lang duurt het plaatsen van een epidurale?
Het plaatsen duurt ongeveer 10-20 minuten. De pijnstilling werkt na 15-30 minuten volledig. Je blijft de hele tijd wakker en alert. Je kunt vaak nog wel je benen bewegen, al voelen ze wel aan alsof ze slapen.
