NIPT test: alles wat je moet weten over de NIPT tijdens je zwangerschap
De NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test) is een bloedonderzoek dat je kunt laten doen vanaf 10 weken zwangerschap. Bij Verloskundigenpraktijk Margriet in Den Haag informeren we je uitgebreid over deze keuze, zodat je een weloverwogen beslissing kunt maken.
De NIPT onderzoekt jouw bloed op stukjes DNA van je baby. Hiermee wordt de kans berekend op chromosomale afwijkingen zoals Downsyndroom (trisomie 21), Edwardssyndroom (trisomie 18) en Patausyndroom (trisomie 13). De test is veilig: er wordt alleen een buisje bloed afgenomen en er is geen risico voor je baby.
In Nederland kun je kiezen uit de combinatietest (tussen 11 en 14 weken) of de NIPT (vanaf 10 weken). Sinds 1 april 2023 is de NIPT beschikbaar voor alle zwangeren, zonder deelname aan een wetenschappelijke studie. De NIPT is betrouwbaarder dan de combinatietest en wordt steeds vaker gekozen.
Wat is de NIPT?
De NIPT staat voor Niet-Invasieve Prenatale Test. Het is een bloedonderzoek waarbij gekeken wordt naar zogeheten celfree foetaal DNA — stukjes DNA van je baby die in jouw bloed circuleren. Dit is al mogelijk vanaf 10 weken zwangerschap.
De test meet de kans op drie chromosomale afwijkingen:
- Trisomie 21 (Downsyndroom) — de meest voorkomende, ongeveer 1 op de 650 zwangerschappen
- Trisomie 18 (Edwardssyndroom) — ernstiger, komt minder vaak voor
- Trisomie 13 (Patausyndroom) — zeer zeldzaam maar ernstig
De NIPT vindt ongeveer 97-99% van de gevallen van trisomie 21. Bij trisomie 18 en 13 is de betrouwbaarheid iets lager. Belangrijk: de NIPT is een kansbepaling, geen diagnose. Een uitsluiting is het niet.
Voor wie is de NIPT?
De NIPT is beschikbaar voor alle zwangeren in Nederland, ongeacht leeftijd of medische indicatie. Je kunt de test doen bij zowel een eenling- als een tweelingzwangerschap.
We bespreken de mogelijkheden tijdens je eerste afspraak bij de praktijk. Samen bespreken we:
- Wat de test wel en niet kan zeggen
- Wat de mogelijke uitslagen betekenen
- Welke vervolgstappen er zijn bij een afwijkende uitslag
- Of de test past bij jouw wensen en waarden
Meer informatie vind je ook op de site van het Prenatale Screeningsprogramma (PNS).
Hoe werkt de NIPT?
De NIPT is een eenvoudige bloedafname bij een laboratorium of in het ziekenhuis. De procedure duurt slechts enkele minuten. Het laboratorium analyseert vervolgens het foetale DNA in je bloed.
Voorbereiding: je hoeft je niet speciaal voor te bereiden. Je hoeft niet nuchter te zijn en kunt gewoon eten en drinken voor de afname.
Wanneer: de NIPT kan vanaf 10 weken zwangerschap worden afgenomen. Dit is eerder dan de combinatietest (11-14 weken).
Uitslag: na ongeveer 1 tot 2 werkdagen (soms iets langer) ontvang je de uitslag. Je verloskundige bespreekt deze met je.
Bij een verhoogde kans word je doorverwezen naar een klinisch geneticus voor een gesprek en eventueel vervolgonderzoek, zoals een vruchtwaterpunctie of vlokkentest.
De uitslag: wat betekenen de resultaten?
Er zijn drie mogelijke uitslagen:
1. Geen verhoogde kans (normale uitslag)
Er is geen verhoogde kans gevonden op de onderzochte chromosomale afwijkingen. Dit geeft geruststelling, maar is geen 100% garantie. Er kunnen andere afwijkingen zijn die de NIPT niet detecteert.
2. Verhoogde kans
Er is een verhoogde kans op een chromosomale afwijking. Dit betekent niet dat je baby de afwijking zeker heeft. Je wordt doorverwezen voor een gesprek met een geneticus en kunt kiezen voor vervolgonderzoek (vruchtwaterpunctie of vlokkentest) om meer zekerheid te krijgen.
3. Geen uitslag mogelijk
Soms is er te weinig foetaal DNA in je bloed aanwezig voor een betrouwbare uitslag. Dit gebeurt bij ongeveer 2-5% van de testen. De bloedafname kan dan worden herhaald.
Wel of niet doen: een persoonlijke keuze
De keuze om de NIPT te doen is persoonlijk. Er is geen goed of fout. Sommige ouders willen graag weten of er een verhoogde kans is, zodat ze zich kunnen voorbereiden of vervolgonderzoek kunnen overwegen. Andere ouders kiezen bewust om de test niet te doen, bijvoorbeeld omdat een uitslag hen niet zou veranderen in hun keuzes.
Vragen die je jezelf kunt stellen:
- Wat zou ik doen bij een verhoogde kans?
- Wil ik de mogelijkheid hebben om vervolgonderzoek te doen?
- Geeft een normale uitslag me rust?
- Kan ik omgaan met onzekerheid bij een afwijkende uitslag?
Bespreek je twijfels altijd met je verloskundige. Wij oordelen niet en helpen je graag bij het maken van een keuze die bij jou past. Meer informatie vind je op pns.nl.
Kosten en vergoeding
Wanneer je meedoet aan het bevolkingsonderzoek prenatale screening, wordt de NIPT vergoed vanuit de basisverzekering. Je betaalt wel je eigen risico. Als je de NIPT wilt buiten het bevolkingsonderzoek om (bijvoorbeeld omdat je het eerder wilt dan 10 weken of om andere redenen), kunnen de kosten hoger zijn.
Informeer bij je zorgverzekeraar wat precies wordt vergoed. Wij helpen je graag met de juiste informatie.
De NIPT bij Praktijk Margriet
Bij Verloskundigenpraktijk Margriet nemen we de tijd om je goed te informeren over de NIPT. We bespreken de voordelen, beperkingen en wat de uitslag voor jou kan betekenen. Ons doel is dat je een keuze maakt die bij jou past — zonder druk, zonder oordeel.
Heb je vragen over de NIPT of wil je een afspraak maken? Neem contact met ons op. Lees meer over je zwangerschap op onze pagina’s over 8-12 weken zwanger of in de Bieb van Margriet.
Veelgestelde vragen over de NIPT
Is de NIPT verplicht?
Nee, de NIPT is volledig vrijwillig. Je kiest zelf of je de test wilt doen. Niemand mag je dwingen en je kunt altijd van gedachten veranderen.
Is de NIPT pijnlijk?
Nee, de NIPT is een gewone bloedafname. Je voelt een klein prikje bij de naald. De afname duurt slechts enkele minuten.
Hoe betrouwbaar is de NIPT?
De NIPT is zeer betrouwbaar voor trisomie 21 (97-99% sensitiviteit). Voor trisomie 18 en 13 is dit iets lager. Onthoud dat het een kansbepaling is, geen diagnose. Bij een verhoogde kans is vervolgonderzoek nodig voor zekerheid.
Kan de NIPT het geslacht van mijn baby bepalen?
Ja, in principe kan de NIPT ook het geslacht bepalen. In Nederland wordt dit echter niet standaard meegedeeld binnen het bevolkingsonderzoek. Je kunt dit wel bespreken met je verloskundige.
Wat als ik de NIPT niet wil doen?
Dat is helemaal prima. De keuze is aan jou. Je zwangerschapsbegeleiding verandert niet als je de test niet doet. We blijven je volgen zoals we altijd doen.
